Hoi Hans,
Fijn dat je mijn blog ...
Martijn Adelmund op Monsters & Mysteries: Dossier 6
Gastpost Fantasyboeken.org: Fantasy v.s. literatuur?
Ooit was ik een jonge journalist, nog net niet van school af, en klaar om stage te lopen. Waar wilde ik heen? Daar hoefde ik niet lang over na te denken. Boek Magazine! Boeken lezen en het dan werken noemen. Ik zag het helemaal zitten, dat zou een geweldige stage worden.
Maar met mijn net 21 was ik toch een beetje naïef. Ja, ik las veel boeken, ik deed niets anders. Ik had de beste interviews, maar alles was literair. In het begin probeerde ik voorzichtig bij mijn toenmalige hoofdredacteur om een fantasyboek te bedelen, maar hij haalde zijn neus op. Fantasy? Nee hoor, daar doen we niet aan. Niet literair genoeg.
Ik durfde hem niet te vragen wat er nou zo geweldig aan literatuur was. Literatuur kende ik van school omdat het moest en het was dodelijk saai. Geen werelden die eigenlijk niet bestonden en geen magie en avontuur. Toen, door het lezen van al die andere genres, kwam ik er achter waarom ik zo van fantasy hield. De dagdromen, eventjes van de wereld zijn en de dingen die eigenlijk niet kunnen, dat vraagt veel van je creativiteit en inlevingsvermogen. Niet iedereen heeft dat en daardoor begrijpt niet iedereen het. Dat geeft niet, ieder zijn genre.
Maar mijn boekenvoorkeur zorgde voor opgetrokken wenkbrauwen. Waarom zou je dát lezen, als je ook een ‘echt’ boek kon lezen. Als ik nu rondkijk bij de boekhandel bij mij om de hoek, wordt dat nog eens extra duidelijk. De fantasyplank is weg. Ooit hadden ze twee schappen, toen maar halfje en nu zijn het een paar boeken. En daar moet je echt goed voor kijken, want ze staan verstopt tussen de spanning. Nederlandse fantasyschrijvers? Die moeten ze speciaal voor je bestellen.
Uiteindelijk heb ik tijdens mijn stage een keer iets over het fantasygenre mogen schrijven. Ik had interviews met Tisa Pescar en Mel Hartman, want ook al was ik een fantasyfan, Nederlandse fantasyschrijvers kende ik toen nog niet. Ik dook in de wereld van de Nederlandse fantasy en vond schrijvers waar ik nog nooit van gehoord had, laat staan een boek van gelezen had. Ik leerde Thirza Meta kennen en kwam er achter dat W.J. Maryson een Nederlander was. Ik vond ergens bij de Slegte mijn eerste exemplaar van een boek van Peter Schaap en sleepte het boek van Rianne Lampers mee naar mijn werk.
De reacties? ‘Ik lees Fantasy altijd in het Engels, het is raar om dat in het Nederlands te lezen’ en ‘van wie? Nog nooit van gehoord.’ Maar dat zegt niets over de kwaliteit, want als ik kan kiezen tussen de nieuwe Mel Hartman of de nieuwe Anne Rice, dan heeft Mel toch echt mijn voorkeur.
Maar eigenlijk maakt het niet uit, of je fantasy nu in het Nederlands of in het Engels leest. Om het te kunnen lezen heb je fantasie nodig. Je moet de vreemde wezens uit Tolkien voor je kunnen zien, je moet voor je zien hoe een trol door de straten van New York loopt en je moet je voor kunnen stellen hoe de wereld er over honderd jaar uitziet. Daardoor doen mensen het denk ik al snel af als ‘sprookjes’ en ‘fabeltjes’, waardoor het niet voor vol aangezien wordt. En dat is juist de magie van fantasy. Het vraagt niet alleen veel van de schrijver, maar ook van de lezer.
Stéphanie is hoofdredacteur van Fantasyboeken.org en naast het lezen van heel veel boeken verdwaalt ze ook regelmatig in haar eigen fantasie.
Helemaal mee eens!
Altijd goed als dit weer eens aan de kaak gesteld wordt
Maar wat gaan we er nou aan doen?
Die voor-ons-door-ons barrière in Nederland doorbreken en, waar mogelijk, een gezonde commercialiteit opzoeken. Zouden uitgevers trouwens ook moeten doen. Verder bevalt mij jouw catchphrase erg: “combineren om te inspireren”. Genre schrijvers moeten het stof van zich afslaan, met beide benen in de echte wereld gaan staan en gebruik maken van moderne mogelijkheden.
Helemaal met John eens. Juist Fantasy zou als sub-genre de rest kunnen uitstijgen door gebruik te maken van middelen die bijdragen aan de belevenis van de lezer. De mogelijkheid om verder in het verhaal ‘te verdwalen’ als het boek uit is zou hierbij een sterke bijdrage geven. Je geeft mensen immers niet enkel een verhaal, maar een glimps in een fantasierijke wereld.
Goede ideeën! Gaan we hard aan werken! Schouders eronder, fantasyschrijvers van Nederland! Combineren om te inspireren!
Ik denk dat het daarnaast ook heel belangrijk is om te laten zien dat er wel degelijk diepgang inzit. Dat het niet zomaar ‘fantasieverhaaltjes’ van een schrijver zijn, maar dat het ook verhalen zijn over ontwikkeling en groei juist door de onmogelijk situaties waarin de personages zich bevinden.
De afgelopen jaren is er iig een hoop veranderd, mede door de introductie van boekverfilmingen van bijvoorbeeld Lord of the Rings en Harry Potter. De toekomst ziet er door de Harry Potter boeken ook heel anders uit, omdat een hele generatie van jonge lezers opgegroeid zijn met de boeken van de bekende tovenaarsleerling. Hierdoor hebben ze een meer open geest voor andere Fantasy verhalen.
Ik denk dan ook wel dat er steeds meer animo voor komt, zolang we maar de creativiteit bij mensen blijven aanspreken.
Helaas is het nog steeds zo dat creativiteit de das wordt omgedaan met het huidige schoolsysteem, maar dat is weer voedsel voor een andere discussie.
Leuk stukje in ieder geval, zeker een goed punt om over te discussiëren.
Ben het niet helemaal met je eens dat literatuur geen fantasytrekjes heeft. Ik heb voor school ‘De komst van Joachim Stiller’ gelezen. De stijl van dit boek wordt ‘magisch realisme’ genoemd. Ik vond het (toen) zeer de moeite waard!
Het moet van twee kanten komen: de literatuur moet erkennen dat er fantasy-trekjes (of horror, of sciencefiction) zitten in literaire klassiekers, en de fantasy zal zich moeten bekwamen in diepgang, maatschappelijke relevantie en taalbeheersing. Dat laatste zie ik als een uitdaging, en ik neem de handschoen op. Daar ben ik al een tijdje mee bezig, maar het pad is oneffen en eenzaam, vooruitgang is moeizaam.
Ik heb dankzij Mel Hartman het fantasy-genre leren kennen en sindsdien wissel ik met veel plezier de gewone literatuur af met een fantasy boek. Even in de zetel volledig wegdromen in de wereld beschreven in een boek, fantastisch. Mensen die fantasy scheef bekijken, spijtig want ze missen heel wat.