Hoi Hans,
Fijn dat je mijn blog ...
Martijn Adelmund op Monsters & Mysteries: Dossier 6
Lannie Schrijft: de wondere wereld van edits en reviews
Tegenwoordig kun je via websites als Lulu je eigen boeken publiceren als je dat wil. Het idee is natuurlijk super aantrekkelijk. Met een minimum aan inspanningen krijg je je eigen boek gepubliceerd. Je hoeft alleen een beetje geld te investeren, en dan kun je je boek met hardcover en al in je handen houden en aan vrienden en familie geven! Da’s nog eens wat anders dan een stapel losse papieren uitprinten. Het voordeel van zogenoemd self-publishen is dat iedereen het kan doen. Maar het nadeel van self-publishen is óók dat iedereen het kan doen.
Redacteuren bestaan voor een reden: terwijl je als schrijver je druk maakt over hoe je je verhaal moet vertellen, houdt je redacteur zich bezig met hoe je verhaal béter verteld kan worden. En als schrijver heb je dat nodig.
Het voorbeeld dat ik hier kan noemen is van deze meid, die haar slecht geëdite verhaal uitgegeven heeft en op een website genaamd ‘Books & Pals’ een recensie krijgt waar ze het niet mee eens is. Ze trekt ongelofelijk van leer tegen de recensent, terwijl de recensie nog vrij mild is – haar plot wordt als interessant genoemd, maar jammer van de spelfouten. Haar situatie is op het moment bekend in alle schrijverscommunities op het internet: opeens is ze een beroemdheid. Terwijl dit juist zo goed vermeden had kunnen worden met een goede recensent.
Toen we elkaar het laatst spraken, had ik net het nieuws ontvangen dat mijn korte verhaal gepubliceerd zou worden in verhalenmagazine Pure Fantasy. Ik was natuurlijk super blij en kon niet wachten om te starten. Een paar weken later werd ik gecontacteerd door een van de redacteuren van Pure Fantasy, die mijn verhaal zo onder handen had genomen dat mijn eigen rode strepen door mijn first draft erbij in het niets vielen. Mijn eerste reactie was een droevige zucht: terug naar het editen… en dat was vorige keer al het equivalent geweest van kiezen trekken.
Mijn redacteur had echter minder scrupules hiermee. Zij wist me precies te vertellen over infodumps: als schrijfster van langere verhalen heb ik de neiging om te veel informatie te geven aan mijn lezers. Dit is informatie die ik als schrijfster in mijn hoofd heb zitten en allemaal razend interessant vind, maar die voor een kort verhaal compleet overbodig is. Mijn lezers kunnen er niets mee, want ik ga er niet later op in om verdere intriges uit te spinnen. Door te schrappen in mijn infodumps heb ik mijn verhaal terug kunnen brengen naar 5800 woorden. Niet gek voor iets dat eerst meer dan 7000 woorden was.
Ze liet me tevens verder kennismaken met de gouden regel voor schrijvers: ‘show, don’t tell‘. Een voorbeeld die zij hiervan gaf was bijvoorbeeld een situatie waarin de hoofdpersoon een lange tunnel in een berg door moet, maar die tunnel is erg nauw. Hoe schrijf je dat? Bv. ‘De tunnel was nauw.’ Hier vertel je het dus. Je kunt ook schrijven: ‘Zijn schouders schuurden tegen de wanden.’ Zien jullie het verschil? De beelden die geschept worden zijn veel sterker!
Ik kende de regel natuurlijk al, maar het is zo fijn om het nog eens bevestigd te krijgen. Buiten deze belangrijke hulp, en een ontzettend prettig contact heeft ze me ook behoed van de valkuilen waarin de jongedame in het internetverhaal viel: spelfouten!
Na mijn ervaring met een goede redacteur, ben ik dus een believer: redacteuren zijn onontbeerlijk! Wat zijn jullie ervaringen met bèta-readers en redacteuren?
Nou, veel succes met je redacteur! Maar vergeet niet dat JIJ de schrijver bent en bepaalt wat wel en niet goed is voor je verhaal: je hoeft niet klakkeloos de suggesties van “de redactie” over te nemen. Als jij een goede reden hebt om iets op manier A te willen schrijven, hou dat er dan vooral in, maar geef wel je argument mee aan de redacteur.
Oók als het de laatste redactieronde is en er in principe niets meer wordt gewijzigd: als je het er niet mee eens bent, hoef je het niet te pikken dat iets gewijzigd wordt.
In ben proef/bèta lezers en redacteuren in soorten en maten tegengekomen. Ze hebben lang niet altijd gelijk, maar om dat in te zien is enige ervaring nodig (met schrijven en proeflezen). Soms krijg ik kritiek op een bepaalde zin, maar blijkt het probleem heel ergens anders te zitten: als schrijver hoor je je verhaal tot op dat niveau te kennen. Je moet zien wat er dáár gebeurt als je híer aan een loshangend draadje gaat trekken.
Die “show don’t tell” die je als gouden regel noemt, vergeet die maar snel: voor je het weet verzand je verhaal in nodeloze “show”: de fout van de bewust onbekwame schrijvers.
In mijn ervaring zijn redacteuren juist onmisbaar. Ik staarde mezelf altijd dood op mijn eigen teksten, en zag een door de bomen alle stijl- en schrijffouten niet meer. Geloof ook wel weer dat een eindredactie voor sommigen juist totaal geen uitkomst kan bieden.
Hehe, leuk om dit te lezen. Ik ben geen perfectionist en schrijf vanuit mijn hart, dus ik kan een fris paar ogen en een geordende geest wel gebruiken. Passie is leuk en zorgt voor intense verhalen, maar zorgt ook voor een bonen/bos verhaal zoals Arrie aangaf.
Misschien gaat de novelty er nog wel af hoor… Voorlopig ben ik blij met de hulp die ik krijg. Het grootste deel van de afgelopen 800k aan woorden heb ik in mijn remi gedaan. Ik ben een schrijf veteraan en een edit noob, dus tja… Maar als dit verandert zijn jullie de eersten die het horen
Leuk stuk, Lannie. Ik ben zelf redacteur bij PF en ben direct nieuwsgierig wie jij als redacteur hebt gehad. In Jack zijn opmerkingen zit een kern van een waarheid. Je blijft altijd zelf de auteur van je verhaal, dus de baas over wat er gewijzigd wordt. Toch heb ik me altijd vrij volgzaam opgesteld als ik met een redacteur in aanraking kwam. Vooral in de beginperiode. Inmiddels hebben we wel vaker discussies en 9 van de 10 keer lijkt het nut te hebben.
Het grappige is dat ik nu van een uitgever te horen heb gekregen dat ik nog steeds te veel tell en te weinig show in mijn verhalen stop, terwijl ik bij PF regelmatig auteurs daar op moet wijzen.
Zo zie je maar, er is nog genoeg om te leren.
In eerste instantie heeft Bianca mijn verhaal beoordeeld, maar de laatste/belangrijkste edits heb ik samen met Cocky gedaan. En dat was een ontzettend prettige samenwerking. Die 1000 woorden die geschrapt zijn gaat niemand missen, ik ook niet!
Was jij ook bij de BOF?