CyberSpace: vintage cyberpunk roleplaying

Na de films War Games (1983) en Terminator (1984) was in het midden van de jaren ’80 cyberpunk vet cool, wat door handige mensen werd uitgebuit . De rollenspel-industrie liet zich niet onbetuigd, wat resulteerde in spellen als Cyberpunk en Shadowrun. Maar ook in CyberSpace, een laatkomer in het genre.

CyberSpace is geschreven in 1989 en rond 1990 op de markt gebracht door Iron Crown Enterprises. Het spel speelt zich precies een eeuw later af: 2090. Misschien is die late setting een reactie op het spel Cyberpunk, dat in 1990 werd omgedoopt in Cyberpunk 2020 en waarvan het handboek werd herschreven omdat het door de geschiedenis (die van de Berlijnse Muur) was achterhaald. Al met al is ook CyberSpace inmiddels ruim 20 jaar oud. En dat maakt de achterhaalde tijdlijn vanaf het jaar 2000, die in het boek is opgenomen, bijzonder interessant als alternatieve tijdlijn. Enerzijds is die aandoenlijk wegens de naïviteit (geen War on terror!), anderzijds worden er al vroeg in de eeuw ontwikkelingen genoemd die zich in de echte wereld nu pas inzetten en kunnen we blij zijn dat de “voorspelling” niet eerder is uitgekomen. Voor 2011 geeft de tijdlijn aan: The ‘Fatal Winter’ of 2011 (the first of many to come) catches the world off guard and leads to global food shortages and widespread deaths… Terrorist gangs roam the streets of the Eastern Sprawl. Je bent gewaarschuwd.

Het handboek bevat wat ieder rollenspelhandboek wel heeft: regels (gebaseerd op het spel SpaceMaster), de methode om een character te bouwen met bijbehorend character-sheet, een beschrijving van de wereld, een kort avontuur, talloze tabellen en twee pagina’s hex-papier. Er staan ook afbeeldingen in het handboek, maar daar ben ik niet bepaald van gecharmeerd: ook toen waren er veel betere kunstenaars in het cyberpunk-genre. De kaft van mijn exemplaar kan er wel mee door, het futuristische ontwerp is indertijd met een Mac IIci gemaakt, wat nu net zo nostalgisch is als het spel.

Naar mijn smaak bevat het handboek veel te veel tabellen. Je kunt hieruit concluderen dat CyberSpace eerder een roll-praying game is dan role-playing. Misschien dat ik het boek daarom slechts ter inspiratie heb gebruikt en het spel nooit heb gespeeld: voor een onregelmatige spelersgroep is het teveel om voor een paar avonden te doorgronden.

Het spel valt in twee delen uiteen: het ene deel speelt zich af op onze wereld (een grove wereldkaart wordt meegeleverd, om te kopiëren en zelf in te kleuren), het andere in de virtuele wereld, te weten cyberspace of C-Space. De wereld is de Tech Noir-achtige, postapocalyptische San Francisco Sprawl, de “future dark age” die op de kaft wordt genoemd. Daar kennen we er al zoveel van sinds Metropolis (1927), dat ik dat even terzijde laat. Interessanter is te zien hoe in het spel dat hacken wordt voorgesteld.

Zoals in veel cyberpunk draait het er in dit spel om dat er grote bedrijven (MegaCorps) die informatie bezitten. Die informatie staat op computers die met een netwerk zijn verbonden. Op dat netwerk zitten ook de hackers die die informatie willen bemachtigen. Dat doen ze door met hun cyberdecks in te breken. Zowel de hackers als de MegaCorps beschikken over programmaatjes die hen daarbij helpen.

Een cyberdeck moet je je voorstellen als een oude laptop zonder beeldscherm (ik had jaren een Amiga 500 om me een cyberdeck voor te stellen). Daarmee sluit je je zenuwstelsel aan op het netwerk. Dat doe je met een Direct Neural Interface (DNI, ook bekend als “neurojack”). De DNI maakt het mogelijk de virtuele wereld te betreden en als echt te beleven. In tegenstelling tot de wereld van 2011, is de wereld van CyberSpace nog niet bekend met ISDN of ADSL, dus je moet gewoon met de telefoonkabel en een modem verbinding maken. Awesome! Dat geeft designers namelijk de tijd om de inlogtijd vorm te geven “als het einde van 2001, A Space Odyssey“.

De virtuele wereld kent drie SimNets: The Matrix (niet als in de film The Matrix, wel zoals in de Sprawl Trilogy van William Gibson), Mediaeval (middeleeuwse dungeons in cyberspace, bekend van ondermeer Rogue, je zet er zó een potje Dungeons & Dragons op) en CivNet (een soort augmented reality in een virtueel model van de wereld). Internet met het World Wide Web zoals we dat kennen sinds 1991 is er nog niet, er is geen sprake van browsers of viewers. Dat maakt het een echt retro-spel.

In de SimNets beweeg je je met een SimSelf, een simulatie van jezelf. De SimSelf is een avatar-programma dat niet afhankelijk is van waar je inlogt. Ik stel het me voor als een web-presentatie van een persoon, waarmee je in alle sociale media kunt inloggen, van Twitter tot Second Life, en van YouTube tot alle internet-fora; zoals je zelf in het echte leven overal binnengaat zonder een andere kopie van je virtuele identiteit te moeten gebruiken. Sciencefiction kan me soms niet snel genoeg werkelijkheid worden.

Een interessant aspect van CyberSpace is dat je je character kunt uitbouwen met cybernetische implantaten, waarvan de DNI er een is. Het aardige(?) is dat je dat niet onbeperkt mag doen. Bij teveel implantaten kun je last krijgen van CIRS (lees als: curse) waardoor je empathie verliest en minder menselijk wordt (zie Do androids dream of electric sheep? van Phil K. Dick voor de details, of kijk Bladerunner).

Al met al is CyberSpace zwaar gedateerd. Dat maakt het echter wel makkelijk om de techniek te begrijpen, zodat het rollenspel wordt vereenvoudigd. Dat zal wel nodig zijn ook, want de regels zijn lastig te hanteren: de characters hebben al elf attributen (waarvan empathie er een is) en de tabellen voor wapens zijn ook niet mals. Voor zover ik kan zien is het enige dat je vrij mag kiezen de naam van je character en het beroep daarvan. Maar soit, zet driekwart van de regels overboord, introduceer wat huisregels, en je hebt een aardige basis voor vintage cyberpunk.

bijdrage van Jack Schlimazlnik